قارچ ثناء

روشهاي رايج كشت قارچ صدفــي در جهان

۱- روش كشت در كيسه پلا ستيكي

۲- روش كشت در جعبه چوبـــــي

۳- روش كشت در جعبه پلا ستيـكي

۴- روش كشـت در پشـــته

۵- روش كشت در قفسـه هـاي فلزي ويا چوبي

۶- روش كشت پـايـه‏ اي ( ستوني )

۷- روش كشت بر روي كنده درختان

۸- روش کشت از طریق تزریق ریسه برکندههای درختان

۱- روش کشت قارچ صدفی در کیسه پلاستیکی

هموطن گرامي از حسن انتخاب جنابعالي از وب سایت ما جهت آموزش نهايت تقدير و تشكر را داريم واين اعتماد و اطمينان شما را نسبت به ما نشان مي‏دهد و ما را در پيش برد اهداف خود و در بالا بردن سطح آموزشی مان ‏ ياري مي‏نمايد چرا كه هدفمان جلب رضايت شما عزیران هموطن مي‏باشد.لذا تقاضامند است جهت موفقيت هر چه بيشتر، به موارد ذكر شده در ذیل توجه نموده‏ و مرحله به مرحله كارتان را پيش بريد .

مايه قارچ مورد نیاز برای یک بسته کمپوست حدوداً ۲۵۰ گرم بذر قارچ صدفي جهت تلقيح در ۸الي ۱۰ كيلوگرم ازكاه وكلش گياهان تيره غلات در نظر گرفته شده است وتا لحظه‏اي كه كمپوست شما آماده نشده است به هيچ عنوان درب بسته را باز نكنيد چون احتمال آلودگي آن خواهد بود.

۱- يك كيسه پلاستيكي به قطرcm ۵۰ و به طول ۱۰۰cm انتخاب كنيد. ( كيسه‏هاي بسته بندي میوه جات مانند خيار و... )

۲- طبق شكل A تعداد سه عددسوراخ به قطر يك سكه ۵۰ ريالي در ته كيسه و چندين سوراخ در بدنه كيسه در نقاط مختلف جهت خروج آب اضافي وتهويه بستر ايجاد كنيد(جمعا حدود ۳۰ سوراخ می‏شود).

۳- مقدارحدوداً ۸ الي۱۰كيلوگرم گاه یا كلش يكي‏ازگياهان تيره غلات را تهيه نمائيد.(گندم ـ جو ـ چاودار ـ يولاف ـ برنج ـ ذرت ـ سورگوم و ... )

کلش = اگر محصول غلات را با دستگاه کمپاین برداشت نمایند( درو ) نتیجتا ساقه های غلات به طول ۸ الی ۱۴ سانتیمتر طول خواهند داشت که به آنها کلش کفته می‏شود . یعنی طول ساقه ها بزرگ خواهد بود

گاه = اگر محصول غلات را با دستگاه خرمن کوب خرمن نمایند ( جدا کردن دانه ها ار پوسته غلات ، کلوم وکلومل ) ساقه های حاصل کوچک خواهد بود که به آنها گاه گفته می‏شود .

۴ - كلش‏هاي تهيه شده را در يك ظرف بزرگي ( قابلمه ـ ديك ) ريخته و روي آنها آب معمولی ( سرد ) ریخته بطوری که گاه وگلشها غرق آب شوندوبعدروی شعله گاز(یا هر نوع منبع حرارتي) قرار دهيد واز لحظه به جوش آمدن كامل آب ، حداقل به مدت ۳۰ دقيقه به كلش‏ها حرارت داده وكلش‏هاي در حال حرارت را گاهي زير و رو نمائيد.

( جوشانیدن گاه ویا گلش‏ها به سه علت انجام می‏گیرد A . اگر در داخل گاه ویا گلشها بذر غلات ویا هر بذر دیگری قرار گیرد در اثر حرارت که موقع جوشانیدن به آن داده می‏شود جنین آن از بین رفته و دیگر به هیچ عنوان اگر در محیط مرطوب قرار گیرد جوانه نخواهد زد B . در اثر حرارتی که به آنها داده می‏شودهر گونه آلودگی داشته باشد از بین خواهد رفت .Cبا توجه به اینکه دیواره گاه وکلشها در حالت خشک سفت وخشبی هستند لذا نفوذ ریسه های قارچ به دیواره آنها مشکل خواهد بود وبه خاطر اون اگر گاه وگلشها در آب جوشانیده شوند بهتر است . )

۵- بعد از پايان زمان قيد شده كلش‏ها را از يك آبكش ، آبكش نموده و آب اضافي آن را بگيريد.

۶ - بعد از آبكش نمودن چند دقيقه‏ائي اجازه دهيد تا كلش‏ها خنك شوند.

۷- كلش‏هاي خنك شده را به كيسه پلاستيكي تهيه شده به ارتفاع حدوداً ۱۰-۱۵ سانتيمتر پر نموده وبا كف دست به آنهاکمی فشار داده تا كيسه حالت استوانه بدهيد.

۸ - دهانه بطري یا بسته حاوي مايه قارچ ( بذر قارچ ، اسپان قارچ ) را باز كرده وتوسط يك ميله‏اي تميز و آغشته به الكل،محتويات دروني را كه به حالت فشرده و چسبيده به هم هستند، را به هم زده، و از هم جدا نمائيد.

۹-مقدار ۲۰ الي ۲۵ گرم از مايه قارچ(بذر درون‏ بسته) را به كف دستتان(که قبلا حتما با آب وصابون شسته اید) ريخته وخوب از هم جدا نموده و بطور تصادفي بر روي كلش‏هاي پهن شده در ته كيسه پلاستيكي بپاشيد.

۱۰- مجدداً از كلش‏هاي سرد شده را به همان ارتفاع و اندازه برداشته و به درون كيسه پر نمائيد تا روي بذور پوشيده شود و با دست روي آنها کمی فشار دهيد تا تماس كامل حاصل گردد.

۱۱- دوباره بذر پاشيده و روي آنها كلش اضافه نمائيد و اين كار را آنقدر ادامه دهيد تا اينكه هم كيسه پر شود وهم بذر و كلش‏تان تمام گردد.

۱۲- درب كيسه پلاستيكي را محكم بسته و زير آن يك ظرفي (بهتر است پلاستيكي باشد) قرار دهيد تا آب اضافي درون كيسه كه به مرور زمان خارج خواهد شد اطراف را خيس وكثيف نكندالبته اگر فقط ، یک بسته کشت داده ودر آشپزخانه یا راه پله قرار داده اید.

۱۳- كيسه را در يك محيطي با دماي بين ۱۸ الي ۲۴ درجه سانتيگراد تا زماني‏ كه كيسه را ريسه‏هاي قارچ پرنمايد كه معمولاً بين ۱۴ -۱۶ روز طول مي‏كشد قرار دهيدبطوري كه در معرض تابش نور مستقيم آفتاب نباشد.

۱۴- بذر قارچ كاشت داده شده تا مرحله ظاهر شدن اولين ته سنجاقي ها ( قارچ هاي اوليه ) نيازي به نور – رطوبت – آبياري ندارد و همان مقدار رطوبتي كه موقع جوشانيدن گاه ها در آب به خود جذب كرده اند كافي است ولي بعد از طي مراحل و زمان قيد شده (۱۴ – ۱۶ روز) كيسه سفيدي در اختيار داريد كه حاوي ميسيليومهاي قارچ است ، از اين لحظه به بعدكه اولين قارچها ظاهر مي‏شوند حتما بايد به محيط رطوبت ، نور و كمپوست را آبياري نمود.

ظاهر شدن ته سنجاقیها

۱۵- بعد از ظاهر شدن اندامهاي بارده قارچ ، روزي در دو نوبت و بسته به ميزان درجه حرارت منطقه پرورش و رطوبت محيط مقدار۴ - ۵ ليتر آب بر روي بستر ريخته تا ضمن آبياري ، رطوبت زير پلاستيك نيز تامين گردد.

۱۶- جهت تامين رطوبت محيط وبستر در منزل كه بايد بين ۸۵ الي ۹۰% باشد مي‏توان طبق شكل B يك چهار چوب تهيه نموده وبر روي آن پلاستيك كشيده وبسترتان را زير آن قرار دهيد، و بعد از هر بار محصول دهي و برداشت محصول براي اينكه ته بستر در طي دوره خشك نشود بهتر است بستر را به صورت سروته ( وارونه ) قرار داده و آبياري نمائيد و تا برداشت محصول سري بعد به همان شكل باقي بماند وتا مدت حدود۴ ماه براي شما هر ۱۰ الي ۱۲ روز يك بار قارچ خواهد داد بطوري كه به ازاي هر كيلو گاه خشك كمپوست اگر خوب مراقبت گردد ۸۰۰ الي ۸۵۰گرم در طي دوره محصول قارچ خواهد داد.

۱۷- نظر هموطنان عزيز را به اين نكته معطوف مي‏داريم كه تا زماني كه قارچ بر روي بستر مشاهده نكرده‏اند به هيچ عنوان به كمپوست آب ندهيد. مگر اينكه ، كمپوست در حال خشك شدن باشد.

۱۸- در صورت مواجه شدن با هرگونه مشكلي در مراحل پرورش قارچ با ما تماس حاصل نموده و رفع اشكال نمائيد.

توجه :

از همان لحظه اول كار در ته كيسه پلاستيكي،حدوداً سه عدد سوراخ به انداز يك سكه 50 ريالي ایجاد نموده تا آب جمع شده در ته بستر از آنجا خارج شده و باعث گنديدگي آن نشود.

تصویر ۱کمپوستی که تازه تلقیح شده تصویر ۲ شروع فعالیت ریسه های قارچ

تصویر۳ کمپوست سفید شده است تصویر ۴ ظهور ته سنجاقی ها برروی کمپوست

تصویر ۵ و۶ تبدیل شدن ته سنجاقی ها به قارچ کامل

۲- روش كشت در جعبه هاي چوبي: اين‏روش پرورش‏قارچ براي اولين بار در سال ۱۹۳۴ در آمريكا آغاز شد و روش كار بدين صورت بود كه ابتدا يك جعبه چوبي تميز را انتخاب كرده و به قسمت دروني آن يك لايه نايلون پــهن مي‏كنند و بعد مواد اوليه تهيه شده را به داخل جعبه بصورت لايه به لايه كه بين دو لايه مقدار كمي مايه قارچ ريخته و مجدداً كمپوست را روي آنها اضافه مي‏كنند تا اينكه جعبه پر شود وپس از پر كردن جعبه درب آن را نيز بسته و به يك گوشه ازاطاق پرورش بصورت مايل قرار داده تا آب اضافي آن خارج شود و روی همه جعبه‏ها یک ورق نایلونی کشیده تا از تبخیرآب ازسطح‏کمپوست جلوگیری شودوحتی گاهی‏نیزهرسه‏الي‏چهار روز يكبار مقداركمي‏آب بر روي آن اسپري مي‏كنند تا ميسيليومها تمام قسمتهاي دروني جعبه را پرنمايد پس از تكميل شدن رشد ميسيليومها در داخل جعبه‏كه ‏معمولاً حدود۱۴ الی ۱۸روز طول مي‏كشدورقه نایلونی را برداشته‏وآنها را ازجعبه خارج كرده وبه صورت ردیفی چیده و يا از سقف آويزان مي‏كنند تا شروع به محصـول‏ دهـي كند. مشكلي كه در اين روش كشت وجود دارد رشد انواع كپك‏هاي آلوده كننده و قارچهاي مضرمي‏باشدروی کمپوست است .

۳- روش كشت در سبدهای پلاستيكي: جعبه‏هاي پلاستيكي رايج در بازار كه براي حمل ميوه وسبزيجات بكار مي‏روند براي اين كار مناسب بوده و اين روش كشت نيز عيناً همانند پرورش قارچ درجعبه هاي چوبي بوده وبا اين تفاوت كه اولاً ميزان آلودگي جعبه هاي پلاستيكي نسبت به چوبي كمتر بوده و ثانياً دوره استفاده يا عمر آنها از جعبه‏هاي چوبي بيشتر است ولي به هر حال روش كار عين روش قبلي است.

تصویر ۱ کشت در سبد پلاستیکی تصویر ۲ کشت در جعبه پلاستیکی

تصویر ۳ تصویر ۴

۴_ روش كشت پـايه‏اي يا(ستوني):به منظور افزايش در ميزان توليد و بهره‏گيري هر چه بيشتر و بهتر از جريان هوا در مرکز ( وسط) کیسه پلاستیکی يك لوله فلزي و يا پلاستيكي P.V.C كه بدنه آن سوراخدار است قرار داده واز قسمت پایین شروع به پر کرده کیسه با کمپوست وتلقیح آن با اسپان ( بذر قارچ ، مایه قارچ ) نموده‏واز كف كيسه وستون،كشت به صورت لايه به لايه انجام مي‏گيرد ودر لايه آخر بعد از پر نموده كمپوست درب كيسه را بسته و تا زمان سفيد شدن كمپوست كيسه را در نمي‏آورند.

۵- روش كشت‏بـرروي قفسه‏هاي فلزي ياتورهاي فلزي: براي ساخت قفسه‏هاي فلزي ابتدا توسط لوله‏هاي فلزي چهار پايه‏هاي فلزي (چهارچوب فلزي) را برپاكرده وبعداً روي آن توري مشبك يا همان توري مرغـي نصب مي‏كنندو نهايتاً بر روي آن توري كمپوست به اندازه مورد نظر پهن كرده ومايه قارچ روي كمپوست اضافه كرده و درپايان روي بستريك‏ لايه پلاستيك‏پهـن مي‏كنندتاجلوتبخيرآب بسترگرفته شودومعمولاً هردو روز در ميان يك بار آبياري مي‏كنند

۶- روش كشت‏ بر روي زمين يا سكو بصورت پشته‏اي : يكي از روشهاي قديمي بوده و مواد بستري(کمپوست ) را در روي زمين به شكل پشته در آورده و به صورت لايه به لايه مايه قارچ را به كمپوست تلقيح مي‏نمايند ودر نهايت بستر به صورت پشته در آمده و روي آن را با پلاستيك جهت جلوگيري از تبخير آب مي‏پوشانند تا زماني كه اندامهاي قارچ ظاهر شود و آن موقع اقدام به برداشت روكش پلاستيكي مي‏نمايند، البته در صد آلودگي در اين روش بالاست.

۷- روش كشت بر روي كنده درختان:

پرورش قارچ بر روي كنده درختان يكي از قديمي‏ترين روشهاي پرورش قارچ به شمار مي‏رود و در كشور مجارستان ابداع شده وبه ساير كشورها كسترش يافته ونحوه عمل بدين شكل است كه ابتدا چوبهايي به قطر ۲۵ الي۳۰ سانتيمتر از نوع تبريزي ، بيد ، آلش ، ممرز ، بلوط وغيره را به ارتفاع ۳۰ الي ۴۰ سانتيمتـر در اوايل فصل بهار تهيه مي‏كنند بطوري كه كنده‏ها بايد به حد كافي رطوبت داشته باشند ويا اينكه بطور مصنوعي مرطوب گردند بعداً يك گودالي كه عمق آن حدوداً ۱۰ الي ۱۵ سانتيمتر بيشتر از ارتفاع كنده‏هاست در سطح زمين حفر مينمايند البته طول وعرض گودال بستكي به تعداد كنده و عرض آنها دارد سپس به كف گودال مايه قارچ را پخش كرده و بعداً كنده‏هاي تهيه شده را به صورت ايستاده در گودال بر روي مايه قارچ قرار داده و طبق شكل ذيل روي قسمت بالاي كنده ها نيز مقداري مايه قرار مي‏دهند سپس روي كنده‏ها و گودال را به وسيله شاخه و برگ وساقه‏هاي خشك گياهاني مانند ذرت وغيره بطور كاملا" فشرده پوشانيده ودر نهايت از روي آنها نيز يك لايه خاك به ضخامت ۱۰ الي ۲۰ سانتيمتر مي‏ريزند، و همانطوري كه متذكر شديم همه اين عمليات در فصل بهار انجام ميگيرد وتا فصل پائيز با توجه به دماي محيط ۳ الي ۴ بار بايد اقدام به آبياري خاك اطراف گودال نمود كه رطوبت داخل گودال تامين شود وطي ۴ الي ۵ ماه تا فصل پاييز ريسه‏ها شروع به گسترش در روي كنده‏هـا نموده و در فصل پاييز حدوداً اواسط مهر ماه كنده‏ها را از داخل گودال خارج كرده و در محلي تقريباً روشن و دور از تابش مستقيم آفتاب و وزش باد، در زمين جوبي به عمق ۱۰ الي ۱۵ سانتيمتر ايجاد كرده و كنده‏ها را بطور ايستاده در داخل آن جوب خاك ميكنند كه در آينده كنده‏ها از طريق همين جوي آبياري شده و رطوبت لازم براي ريسه‏ها را تامين نمايند و معمولاً يكي دو بار آبياري در هفته كافي خواهد بود .با فرا رسيدن سرما وفصل پاييز ظهور اولين قارچها آغاز مي‏شود ومعمولاً ۳ الي۵ سال متوالي مي‏توان از آنها قارچ برداشت نمود واين روش اكثراً در مورد پرورش قارچهاي مانند پلوروت و شي‏تاكه مورد استفاده قرار مي‏گيرد كه قارچهاي چوبخوارند .

( شکل ۱) نحوه قرار دادن اسپان در کف گودال و روی کنده را نشان میدهد

(شکل۲)نحوه قرار دادن کندهادرداخل گودال وپوشانیدن روی آنها را نشان میدهد

(شکل۳ ) نحوه قراردادن کندهای آماده شده درفضای آزاد را نشان میدهد

۸- روش کشت از طریق تزریق ریسه های قارچ برکندههای درختان

يكي ديگر از روشهاي كشت وپرورش گونه هايي از قارچ صدفي همانندروش قبلي ( 7 ) پرورش قارچ بر روي تنه و كنده درختان مي‏باشد منتهي با اين تفاوت كه در روش قبلي كنده ها را در داخل گودالي دفن مي‏كردند و اسپان قارچ را در زير وروي كنده ها مي‏پاشيدند ولي در اين روش ابتدا در محيط آزمايشگاهي اقدام به رشددادن ميسليومهاي قارچ بر روي قطعات چوبي به طول حدود 3 سانتيمتر و قطر يك سانتيمتر بجاي تكثير بر روي بذور غلات نموده واين قطعات حاوي ميسليومها را در بسته بندي هاي پلاستيكي به بازار عرضه مي‏گردد. اشکال ذيل

سپس افراد علاقمنداقدام به خريد اين بسته ها نموده وكندههاي درختاني مانندبيد ،تبريزي ، افرا ، توسكا ، سپيداروبلوط به قطر حدود 3۰ سانتيمتروبه طول دلخواه مثلا از5۰ سانتيمتر الي 2 متر را تهيه كرده

و توسط يك دستگاه دريل اقدام به سوراخكاري در تنه اين درختان به فاصله حدود ۱۲ سانتیمتر و به عمق ۴ الی ۵ سانتیمتر نموده بطوري كه قطعات حامل ميسليوم بتواند در اين سوراخها جاگيرند

بعد از ايجاد سوراخ در تنه كنده ها اقدام به قرار دادن قطعات چوبی( میخ های چوبی ) حامل ميسليوم در تنه و سورخهاي ايجاد شده در كنده ها انتخاب شده كرده و توسط چکش یک ضربه آرامی میخهای چوبی را در جایشان محکم می‏کنیم.

كندهها را در يك محيط مساعد از نظر درجه حرارت ورطوبت مرتب در كنار يكديگر قرار داده و مراقبتهاي لازم از نظر رطوبت ، درجه حرارت ، تهويه ، نور را انجام مي‏دهند تا ريسه ها ي قارچ در تنه اين كنده ها نيز شروع به فعاليت نمايند وتوليد قارچ نمايند و لازم به ذكر است كه طول دوره باردهي اين روش با توجه به اينكه از كندها تغذيه ميكنند طولاني است .

پایان مطالب این بخش

موفق باشید

قارچ ثناء آمادگي خود را جهت برگزاري كلاسهاي آموزشي آشنائي با اصول توليد و پرورش قارچهاي خوراكي صدفي و دكمه‏اي در تمام ادارات ، سازمانها، كارخانجات ، مدارس و دانشگاههاي كشور بصورت رايگان براي پرسنل و دانشجويان اعلام مي‏دارد.

قارچ ثناء ضمن ارسال بذر قارچ به تمام نكات كشور در اسرع وقت ممكن‏خدمات ذيل را نيز به مشتريان خود ارائه مي‏نمايد.

۱) راهنمائي و ارائه طرحهاي توليدي ۲) نظارت از طرحهاي توليدي ۳) راهنمائي در خصوص مبارزه با آفات و بيماريهاي قارچ خوراكي

با ما به نشاني امیل sanamashroomco@yahoo.com ویا از طریق www.sanamushroom.blogfa.comوco.sr . www.sanamushroom در ارتباط باشيد

تقاضامندیم نظرات وپیشنهادات خود را با ما در میان گذاشته و ما را در بهبود مطالب وب سایت راهنمائی نمائید.

چرخه زندگی قارچ دکمه ای

در زيركلاهك قارچ تعدادي تيغه ( لامل ) وجود دارد كه وظيفه آنها توليد اسپور است كه رنگ اسپرها در قارچ دكمه‏اي قهوه‏اي ويا قهوه‏اي مايل به ارغواني است. وقتي كه يك اسپور شروع به جوانه زني مي‏كنديك ‏رشته لوله‏اي شكل باريك كه در اصطلاح به آن هيف مي‏گويند به سرعت رشد مي‏كند ويك شبكه بزرگي بنام ميسليوم توليد مي‏كند كه اين قسمت اندام رويشي قارچ را تشكيل مي‏دهد. هر سلول از ميسليوم داراي دو هسته است كه در اصطلاح به آن ديكاريوت مي‏گويند حال ممكن است ميسليوم رويشي اسپورهاي ثانوي با ديواره ضخيم يا نازك را توليدكند، اگر اسپورها با ديواره ضخيم باشند به آن كلاميدوسپور مي‏گويند .

بازيدها سلولهايي هستند كه بازيديوسپورها در روي آنها به وجود مي‏آيند وهر بازيد داراي دو اندام خار مانندي بنام استريگماست كه در انتهاي هر يك از آنها يك بازيديوسپور به وجود مي‏آيد در ابتدا هر بازيديوم جوان دو هسته دارد كه با هم تركيب شده ويك هسته ديپلوئيد را به وجود مي‏آورد ودر پي آن يك عمل تقسيم سلولي (ميوز يا ميتوز ) انجام شده وچهار هسته هاپلوئيد به وجود مي‏آيد .

هرجفت از هسته‏ها با وارد شدن به يك استريگما اسپور را بوجود مي‏آورد وهراسپور بالغ دوهسته دارد كه ممكن است داراي خصوصيات جنسي مشابه‏اي داشته باشند.

تشريح قسمتهاي مختلف يك قارچ دكمه‏اي

۳) انواع گونه های زراعی قارچ دكمه‏اي

· Agaricus

· Agaricus arorae

· Agaricus arvensis

· Agaricus augustus

· Agaricus benesi

· Agaricus bernardii

· Agaricus bisporus

· Agaricus bitorquis

· Agaricus californicus

· Agaricus campestris

· Agaricus comtulus

· Agaricus cupreo-brunneus

· Agaricus diminutivus

· Agaricus fusco-fibrillosus

· Agaricus fuscovelatus

· Agaricus hondensis

· Agaricus lilaceps

· Agaricus micromegathus

· Agaricus meleagris:

· Agaricus praeclaresquamosus

· Agaricus pattersonae

· Agaricus perobscurus

· Agaricus praeclaresquamosus

· Agaricus semotus

· Agaricus silvicola

· Agaricus subrutilescens

· Agaricus xanthodermus

· Agrocybe pediades

· Agrocybe praecox

· Albatrellus flettii

· Alboleptonia sericell

۴) آشنائي با انتخاب سويه: براي بدست آوردن محصول خوب ومناسب ، ضروري است در هر مرحله از كاشت نمونه‏هايي انتخاب شوند كه ضمن سازگاري هر چه بيشتر با شرايط موجود ،بيشترين و بالاترين ميزان محصول را چه از نظركيفي وكمي در واحد سطح توليد كنند. رسيدن به اين هدف جز از طريق‏انتخاب سويه‏هايي‏كه از نظرميزان محصول، شكل ظاهري وبازارپسندي ،مقاومت به آفات و امراض،داراي شكل متناسب وطبيعي را داشته باشد امكان پذير نيست .

۵) اصول و نحوه نگهداري سويه ها : در مورد تهيه سويه‏ها سه روش عمده وجود دارد كه عبارتند از

A) كشت توده اسپور B) كشت بافت C) كشت ميسليوم

كشت اسپور فقط زماني امكان پذير است كه قبل از استفاده از يذربايد با سويه مادري مقايسه نموده ودر صورت مطلوب بودن اقدام به تهيه بذر نمود .چرا كه ممكن است اختلافات ژنتيكي متعددي از خود نشان دهند .

در روش كشت بافت ميسليوم حاصله مي‏تواند براي توليد بذر در دوره‏هاي متعددي مورد استفاده قرار گيرد.

لازم به ذكر است كه هر ۳ الي ۴ ماه يك بار بايد اقدام به كشت ميسليوم نمائيم . با كشت متوالي ميسليوم مي‏توان طي ساليان طولاني بذر سويه( بذر مادري ) مورد نظررا حفظ تهيه نموده واز آن استفاده كرد البته ممكن با كشت متوالي ميسليوم از يك سويه منجربه تفرق صفات در آن شود .

۶) انواع سويه هاي موجود در ايران :

در حال حاضر سويه‏ها با كدهاي ذيل در مناطق مختلف ايران مورد استفاده قرار مي‏گيرد كه عبارتند از :كد 91 ، 609-130 ، 791 ،512،649 ، 413،381، 611،516،765،600، F-58و- F42 - E50 F56 – 3- A15 A8 -A12-X1-S11-U1،U1 – X25 ,20, 22, 6, 8 , 4, 13 F56,58,40,42,50

۷) آشنائي با مفهوم كود كمپوست :

براي پرورش قارچهاي خوراكي مخصوصا دكمه‏اي يا ( آكاريكوسAgaricus) نياز به مواد غذائي خاصي است تا بتواند ضمن تامين مواد غذائي مورد نياز قارچ و توليد محصول مناسب امكان رقابت قارچ با ساير موجودات ذره‏بيني ( ميكروارگانيسم‏ها ) را فراهم آورد در حال حاضر از موادي مانند بقاياي گياهي ومواد زايد سلولزدار كارخانجات نيشكر وقند – چوب- روغن نباتي و غيره براي تهيه كمپوست قارچ در دنيا مورد استفاده قرار مي‏گيرد.

۸) هدف از تهيه كمپوست براي پرورش قارچ خوراكي مخصوصا دكمه‏اي شامل عمدتا 3 بخش مي‏شود.

(Aايجاد محيط مناسب براي رشد ميكروارگانيسم هايي كه به رشد قارچ كمك مي‏كنند بدون اين كه مزاحمتي براي آن ايجاد نمايند.

(Bدرجه حرارت بالايي كه در اثر تخمير در كمپوست ايجاد مي‏شود باعث از بين رفتن اغلب پاتوژنهاو آفات مضر مي‏گردد.

(Cتغييروتبديل كاه وگلش و كودحيواني به موادي كه بيشتر براي رشدقارچ خوراكي دكمه‏اي مناسب باشد.

۹) آشنائي با مواد ونحوه به عمل آوردن كود كمپوست ۱) مواد اصلي ۲) مكمل هاي ۳) مواد غذائي كنسانتره ۴) كود هاي ازته ۵) املاح معدني

1-9) مواد اصلي : اين مواد عبارتند از كاه وكلش گياهان تيره غلات ( گندم _ جو _ برنج _ ذرت _ سورگوم_ چاودار_ يولاف و...) به همراه كود حيواني يا مرغي كه هدف اصلي از مصرف اين مواد ،تامين سلولز مورد نياز در بستر است كه اين مواد شرايط مطلوبي براي رشد ميكرواركانيسم هاي مفيد وشرايط مناسب رشد قارچ را در بستر فراهم مي‏كنند

2-9) مكمل‏هاي غذائي : اين مواد جهت كمك به امر تخمير وبهبود كيفيت كمپوست به آن افزوده مي‏شود و مهمترين اين مواد كودهاي حيواني است كه خيلي سريع تجزيه شده ومقداري ازت در اختيار كمپوست قرار مي‏گيرد و اين مقدار در حدود ۱ الي ۵ در صد مي‏باشد

3-9) مواد غذائي كنسانتره : اين مواد غالبا در جيره غذائي حيوانات مصرف مي‏شود و شامل سبوس‏گندم و جو و برنج وغلات تخمير شده دانه‏هاي ذرت و سويا و كنف است كه حاوي هر دو ماده ازته وكربوهيدراتها است و بتدريج احتياجات قارچ را تامين مي‏كنند .

4-9) كودهاي ازته : اين كودها كه شامل كودهاي سولفات آمونيم و اوره و نيترات كلسيم و نيترات آمونيم كه بسرعت آزاد شده و رشد ميكرواركانيسمهاي موجود در محيط را تسريح مي‏بخشد.

5-9 ) املاح معدني : تركيباتي همچون سوپر فسفات تريپل و كربنات كلسيم و سولفات كلسيم كه با رسوب كلوئيدهاي محلول در محيط وخنثي كردن چربيها از لزج شدن وبه هم چسبيدن كمپوست جلوگيري مي‏كنند .

۱۰ ) آشنايي با فرمول بندي كمپوست يا هدف از فرمولبندي كمپوست :با توجه به اينكه در پرورش قارچ دكمه‏اي ازدو نوع كمپوست طبيعي كه از پهن اسب تهيه مي‏شود و مصنوعي كه بيشتر از مواد مختلفي مانند كاه و كلش وسبوس مثلا گندم و كود مرغي و كودهاي شيميايي حاصل مي‏شود كه در اينجا هدف اصلي از فرمولبندي كمپوست ايجاد يك تعادل مناسب ما بين در صد ازت وكربن موجود در كمپوست است كه در مرحله شروع كمپوشت سازي ميزان ازت در حدود ۵/۱ در صد وزن خشك مواد است ونسبت كربن به ازت ۱ : ۳۰

كمپوست در پايان مرحله آماده سازي بايد داراي ۲ الي ۲/۲ درصد ازت باشد و نسبت كربن به ازت در داخل كمپوست ۱۷:۱ مي‏باشد كه معمولا در فرمولهاي تهيه كمپوست تنوع زيادي وجود دارد وهر كدام آنها با توجه به قيمت ونوع مواد اوليه موجود و مكملهاي غذائي مورد نياز تنظيم مي‏شود كه در ذيل براي كمپوست طبيعي يك مورد را ذكر مي‏كنيم

۱۱ ) انواع كمپوست قارچ دكمه‏اي : A ) طبيعي ( با استفاده از پهن اسب ) B) مصنوعي B1) تهيه كمپوست به روش طولاني مدت B2) تهيه كمپوست به روش كوتاه مدت

۱۲) تهيه كمپوست طبيعي از كود اسب: قارچ دكمه‏اي يا ( Agaricus) بر روي مواد آلي كه در حال تجزيه وتخمير هستند يعني اجسام آلي مرده رشد و توليد مثل مي‏كند ودر طي ساليان سال در عمل ثابت گرديده كه بهترين محيط براي رشد و پرورش قارچ دكمه‏اي پهن اسب مي‏باشد ودر صورت نبود آن مي‏توان از پهن الاغ ويا قاطر نيز بجاي آن استفاده كرد. البته قبل از كاشت بذر قارچ در پهن بايد پهن را براي كاشت آماده كرد بدين شكل كه پهن اسب را در يك محيط سر پوشيده با كف سيماني به ارتفاع حداقل يك متر به شكل توده روي هم تل مي‏كنند تا پهن از زير داغ شده ( حدود ۲۵ درجه ) وشروع به تخمير نمايد كه معمولا پهن تازه اسب در روزهاي اول تل كردن ( قالب زني ) سريع داغ مي‏شود ( حدود ۷۵ درجه سانتيگراد )كه اين درجه براي كمپوست ضرر دارد لذا براي جلوگيري از آن در داخل توده پهن اسب مقداري خاك مرغوب باغچه ليمنوي هوموس داربه نسبت ۲۰ الي ۳۰ % مخلوط مي‏كنند به اين طريق كه اول يك لايه پهن را پخش كرده وبعد از روي آن يك لايه خاك اضافي مي‏كنندو اين كاررا پشت سرهم ادامه داده و يك توده به ارتفاع يك متردرست مي‏كنندودر آخر كار روي كمپوست را با پا ويا بيل مي‏كوبند تا سفت و متراكم شود واگر در موقع قالب زني پهن خشك بود مقداري آب روي پهن پاشيده مي‏شود تا مقداري رطوبت داشته باشد.

اين عمل يعني قالب زني تا سه مرتبه به فاصله‏هاي زماني ۷ الي ۱۰ روز از همديگر تكرار مي‏شود وبدين ترتيب بعد از ۳۰ روز در اثر تخمير جسم قهوه‏اي رنگ و نرمي در اختيار خواهيم داشت وكمپوست براي كاشت قارچ آماده شده است

فرمول تهيه كمپوست طبيعي به عنوان مثال

رديف	ماده مصرفي	مقدار مصرفي
1	پهن اسب	1000 كيلوگرم
2	كوداوره	3 كيلوگرم
3	سولفات كلسيم هيدراته ( گچ)	30 الي 40 كيلوگرم
4	سبوس گندم	350 كيلوگرم

توضيح اينكه در صورت نبود كود اوره مي‏توان از ۱۰۰ الي ۱۱۰ كيلوگرم كود مرغي استفاده كرد .

۱۳ ) اصول تهيه كود كمپوست مصنوعي براي قارچ دكمه‏اي به روش طولاني مدت

يكي از قديمي‏ترين روشهاي تهيه كمپوست به منظور كشت قارچ دكمه‏اي است و اولين گام در تهيه كمپوست قارچ دكمه‏اي به روش بلند مدت تهيه كاه وكلش وخيس نمودن آنهاست كلشها پس از جذب مقداري آب ،نرم شده ،ظرفيت جذب آب آن نيز افزايش مي‏يابد كلشها را بصورت لايه نازك در سطح سوله پخش مي‏كنند سپس با پاشيدن آب فراوان بر روي آنها طي مراحل مختلف آنها را خيس مي‏كنند به طوري كه كاملا از آب اشباع شده وديگر نتواند آب به خود جذب نمايد كاه وكلشها را برگردانده وبه اين ترتيب چند نوبت عمل آبپاشي بر روي آنها صورت مي‏گيرد بطوري كه رطوبت كاه به حدود ۷۵% رسيده ودر بيشتر كمپوست‏ها ظرفيت جذب آب كامل شده است .

بعد از خيس كردن كاه وكلشها تمام مكملهاي غذايي آن را به جز پودر سنگ گچ را بطور يكنواخت در سطح آن پخش نموده و با آن مخلوط مي‏كنند بعداز مخلوط كردن مكملهاي غذايي با كمپوست ، مخلوط حاصل را به صورت يك توده روي هم انباشته مي‏كنند ،هر قالب كمپوست داراي يك متر ارتفاع ويك متر عرض بوده وطول توده كمپوست بستگي به مقدار آن دارد كه اين عمل را در اصطلاح قارچكاران قالب زني گويند.

قالب كمپوست بايد محكم باشد اما نيايد زياد فشرده شود ،اندازه ابعاد قالب كمپوست بسته به اندازه قطعات كلش ودرجه حرارت هوا متفاوت است و هر چه قطعات كلش بزركتر باشد قالب نيز بزرگتر خواهد بود و چنانچه كمپوست سازي در ماههاي سرد سال صورت گيرد كه درجه حرارت بين ۱۰ الي ۲۰ باشد تهيه قالب هاي كوچك موجب عدم تامين ميزان حرارت و رطوبت مورد لزوم براي تخميركمپوست مي‏شود . كمپوست سازي به نحو احسن صورت نمي‏گيرد در صورتي كه طي فصول گرم به ويژه در مناطقي كه گرمسير است اختلاف درجه درون توده كمپوست با هواي اطراف آن كم بود جريان تبادل هواي داخل و خارج كمپوست ضعيف بوده وبراي تهويه كفايت نمي‏كند لذا در اين مناطق بهتراست توده كمپوست با عرض كمترو ارتفاع بيشتر قالب زني شود .

اطمينان از تامين درجه حرارت بالاي۷۰ الي ۷۵ درجه به منظور به دست آوردن كمپوست مناسب ضروري است ، همچنين كمپوست بايد حاوي مواد غذايي لازم براي بدست آوردن محصول مناسب باشد ودر طي مراحل تهيه كمپوست بايد چندين مرتبه عمل به هم زدن قالبها وقالب زني مجدد صورت گيرد .

براي عمل آوري كمپوست هر شركتي طبق برنامه خود عمل نموده و مقدار مكملهاي را محاسبه نموده وعمليات قالب زني را طرح ريزي مي‏كند كه يك نمونه در ذيل آورده مي‏شود .

تصویر۳ و۴ ) انباشتن گاه و کلشها در یک سوله با کف سیمانی جهت آبپاشی وتهیه کمپوست

تصویر ۴

تصویر ۵) انباشتن کلشها در یک مکانی با کف سیمانی روباز جهت آبپاشی

تصویر ۶) پاشیدن آب بر روی کلشها جهت اشباع کردن از آب

تصویر ۷) اضافی نمودن کود مرغی ومکملها به کلشهای خیس شده

تصویر ۸) عملیات زیر رو کردن گاه وکلشها

تصویر ۹) عملیات قالب زنی کمپوست

تصویر۱۰ ) نمایش قالب کمپوست از جهت روبرو

تصویر ۱۱ ) کمپوست قالب زنی شده وآماده جهت ورود به مرحله پاستوریزاسیون

۱۴ ) اصول تهيه كود كمپوست براي قارچ دكمه‏اي به روش كوتاه مدت

روش كوتاه مدت داراي دو مرحله است كه مرحله اول آن همانند مرحله اول روش تهيه كمپوست بلند مدت است با اين تفاوت كه اولين مرحله برگرداندن كمپوست در روز سوم ودومين مرحله برگرداندن آن در روز ششم و سومين مرحله برگرداندن در روز نهم ويا دهم صورت مي‏گيرد كه در سومين مرحله برگرداندن پودر سنگ گچ نيز به كمپوست اضافه مي‏گردد بعد از اين مراحل سه گانه قالب زني كمپوست آماده انتقال به اطاق پاستوريزاسيون مي شود.

فرمول شماره 1 به عنوان مثال

رديف

ماده مصرفي

مقدار مصرفي

1

كاه وكلش

300 كيلوگرم

2

سبدس گندم

30 كيلوگرم

3

كود اوره

4 كيلوگرم

4

سولفات آمونيوم

9 كيلوگرم

5

سوپر فسفات

2 كيلوگرم

6

سولفات پتاسيم

3 كيلوگرم

7

سنگ كچ

30 كيلوگرم

فرمول شماره 2 به عنوان مثال

رديف

ماده مصرفي

مقدار مصرفي

1

كاه وكلش برنج

100 كيلوگرم

2

سولفات آمونيم

18 كيلوگرم

3

كود اوره

5/4 كيلوگرم

4

سوپر فسفات

18 كيلوگرم

5

آهك

27 كيلوگرم

فرمول شماره 3 به عنوان مثال

رديف

ماده مصرفي

مقدار مصرف

1

كاه وكلش

300 كيلوگرم

2

سبوس گندم

30 كيلوگرم

3

كود اوده

5 كيلوگرم

4

سولفات آمونيم

9 كيلوگرم

5

سوپر فسفات

2 كيلوگرم

6

سولفات پتاسيم

3كيلوگرم

7

گچ

7كيلوگرم

فرمول شماره 4 به عنوان مثال

رديف

ماده مصرفي

مقدار مصرف

1

كاه وكلش گندم

300 كيلوگرم

2

كود اوره

5 كيلوگرم

3

سبوس گندم

5/22كيلوگرم

4

نيترات كلسيم و آمونيم هركدام

4 كيلو گرم

5

سولفات كلسيم هيدراته

18 كيلوگرم

۱۵) ضد عفوني يا استريل نمودن كمپوست : بعد از آماده شدن كمپوست در اين موقع كمپوست را داخل جعبه‏ها يا كيسه‏هاي پلاستيكي پرنموده در داخل سالن استريل با فاصله در كنار همديگر ويا روي هم قرار مي‏دهند بايد جعبه‏ها ويا كيسه‏ها را طوري در كنار همديگر يا روي هم قرار داده شوند كه جريان هوا وبخار بتواند به راحتي عبور نمايددر اين هنگام به علت فعاليت ميكروبي درون كمپوست حرارت آن زياد شده كه مي‏تواند تا ۵۳ الي ۵۴ درجه سانتيگراد برسد در اين موقع بايد توجه داشته باشيم كه درجه حرارت كل سالن بايد ثابت بوده وتغييري نكند ، دماي سالن را تا مدت ۳ الي ۴ روز در اين دما باقي مي‏ماند بعد از اين مدت توسط بخارگرم دماي سالن را تا ۶۰ درجه سانتيگراد افزايش داده و بعد ار ۸ الي ۹ ساعت دوباره در هر ۲ ساعت يك بار دماي سالن را حدود ۲ الي ۳ درجه كم مي‏كنند تا زماني كه دوباره دما به ۵۲ الي ۵۳ برسد سپس كمپوست داخل سالن براي مدت ۵ الي ۶ روز در اين درجه حرارت (۵۳-۵۴) باقي مي‏ماند تا اينكه گاز آمونياك موجود دركمپوست كاملا از بين برود بعد از اين دماي سالن وكمپوست را دوباره كم كرده ودر حدود ۲۳ الي ۲۵ درجه كاهش داده تا كمپوست خنك گردد البته بايد توجه داشت كه در تمام مراحل پاستريزاسيون كمپوست بايد داراي رطوبت كافي داشته باشد واز خشك شدن لايه هاي خارجي آن جلوگيري نمود واگر مشاهده گرديد كه خشك شده است بطور مصنوعي اقدام به پاشيدن آب نمائيم. بعد از اين مرحله كمپوست براي كاشت بذر آماده شده است.

تصویر ۱۲) تونل یا اطاق پاستوریزه شده

تصویر۱۳ ) کمپوست پاستوریزه شده قبل از خروج از تونل

۱۶- آشنائي با روشهاي آماده سازي بستر يا انواع روشهاي كشت قارچ دكمه اي

A قفسه اي B جعبه اي C كيسه اي D پشته اي

۱۷) كشت قارچ دكمه‏اي به روش قفسه‏هاي چوبي و يا استيل : در اينگونه كشت قارج ابتدا داخل سالن پرورش را توسط چوب و يا فلزهاي استيل قفسه بندي مي‏كنند بطوري كه اولين طبقه از سطح زمين حدود۲۰ الي ۲۵ ساتيمتر فاصله دارد وطبقه‏هاي دو و سوم و الي آخر از همديگر حدود ۳۰ الي ۳۵ سانتيمتر داشته باشند وبعد كمپوست استريل شده را داخل اين قفسه ها پركرده ومايه‏گوبي مي‏كنند .

تصویر ۱۴ و ۱۵ و۱۶ ) قفسه بندی سالنهای پرورش قارچ دکمه ایی با نبشی فلزی یا الوارهای چوبی

تصویر ۱۵

تصویر ۱۶

18) كشت قارچ دكمه‏اي به روش جعبه‏اي : در اين روش ابتدا جعبه‏هاي كشت كه اكثرا چوبي هستند را پر از كمپوست نموده وبعد از مايه زني در داخل سالن پرورش بطور مرتب روي همديگر مي‏چينند بعد از چند روز كه ريسه‏هاي قارچ سطح كمپوست را پوشاند اقدام به خاك دهي روي كمپوست كرده وقارچ مراحل رشد خود را طي مي‏كند

فرقي‏كه اين روش با روش قفسه‏اي دارند دراين است كه در اين روش جعبه‏ها را مي‏توان در هر زماني به هرمكاني انتقال داد ولي در روش قفسه‏اي چون قفسه‏ها ثابت هستند نمي‏توان اين كار را انجام داد

تصویر ۱۷ و ۱۸ و ۱۹) کشت قارچ دکمه ای در جعبه های چوبی

تصویر ۱۸

تصویر ۱۹

۹) كشت قارچ دكمه‏اي به روش كيسه‏اي:استفاده از جعبه‏هاي چوبي ويا كشت در قفسه هزينه‏دار مي‏باشد وجاگزيني جعبه‏هاي شكسته مستلزم هزينه زيادي است لذا در پرورش قارچ دكمه‏اي نيز مي‏توان از كيسه‏هاي پلاستيكي با عمق حدودا ۴۵ سانتيمتر وبه قطر ۵۰سانتيمراستفاده كرد واين كيسه‏ها را هم مي‏توان به‏دو صورت در سالن پرورش جاي داد يا بصورت قفسه بندي كيسه‏ها را مي‏چينند واز فضاي كم بيشترين استفاده را مي‏كنند ويا اينكه كيسه‏ها را با فاصله‏هاي مناسب در كف سالن در كنار همديگر مي‏چينند كه در روش قفسه‏اي خيلي با صرفه است .

ميزان رطوبت كمپوست در روش كيسه‏اي در مقاسيه با ساير روشها كه در آنها ( ۶۵ الي ۷۰% ) است در روش كيسه‏اي بايد كمتر باشد حدود ۶۲ الي ۶۵ % زيرا در روش كيسه‏اي چون قطر كمپوست زياد است وممكن است درجه حرارت داخل كمپوست بالا رفته و باعث ايجاد خسارت شود .

تصویر۲۰ و ۲۱ و ۲۲ ) کشت قارچ دکمه ای در کیسه پلاستیکی

تصویر۲۱

تصویر ۲۲

۲۰ ) كشت قارچ دكمه‏اي به روش پشته‏اي : اين روش كاشت قارچ دكمه‏اي عين همان روش كشت قارچ صدفي است كه قبلا شرح داده شده است .

تصویر ۲۳) کشت قارچ دکمه ای بصورت ردیفی

۲۱) انواع روشهاي بذر پاشي در قارچ دكمه‏اي :

بذرويا مايه قارچ معمولا به يكي از روشهاي ذيل در بستر كشت داده مي‏شود كه عبارنتد از

۱ ) ابتدا جعبه‏ها ويا كيسه‏هاي پلاستيكي را پر كمپوست كرده وسطح روئي آن را صاف مي‏كنند بعدا شيارهائي به عمق ۳ الي۵/۳ سانتيمتر و به فاصله۸ الي ۱۰ سانتينتر از همديگر در روي كمپوست ايجاد كرده ودر داخل اين شيارها مقداري بذر قارچ را ميريزند و در پايان روي آنها را با كمپوست مي‏پوشانند. كه اين روش كاشت را كاشت نقطه‏اي يا لكه‏اي مي‏گويند .

۲ ) دانه‏هاي بذر غلات حاوي ميسليومهاي قارچ را در سطح بستر پخش نموده وروي آن را با يك لايه‏ي نازكي از كمپوست پوشش داده مي‏شود كه اين روش كشت را كاشت يك لايه معروف است .

۳) ابتدا مقداري بذر قارچ را با مقداري كمپوست مخلوط نموده و خوب به هم مي‏زنيم تا بذر در تمام نقاط كمپوست پخش شود و در نهايت جعبه‏ها ويا كيسه‏هاي پلاستيكي را با اين تركيب پر مي‏نمائيم .

۴) آخرين روش كشت بذر قارچ در كمپوست روش كاشت دو لايه است بدين شكل كه ابتدا جعبه‏ها ويا كيسه‏ها را تا نصف از كمپوست پر مي‏كنند سپس يك لايه نازكي از بذر را در سطح روئي كمپوست مي‏پاشند و مجددا يك لايه ديگر كمپوست را روي بذور اضافه مي‏كنند و اين كار را آنقدر ادامه مي‏دهند تا جعبه ويا كيسه پرشود .

بعد از كاشت بذور سطح بستر با ورقه هاي خيس روزنامه پوشانيده مي‏شود ( تصویر ۲۵) تا رطوبت آن را حفظ شود . در طي مراحل رشد بذر ( پنجه دواني بذر ) آب به طور مستقيم نبايد به محيط كمپوست اضافه شود .

تصویر ۲۴) کمپوست آماده در حال بذر زنی

تصویر۲۵ ) پوشانیدن سطح کمپوست با روزنامه مرطوب

۲۲) نحوه قرار دادن جعبه‏ها يا كيسه‏هاي محتوي كمپوست در سالن‏هاي پرورش :

بعد از مايه زني كمپوست جعبه‏ها ويا كيسه‏ها را در ۴ الي ۵ رديف بر روي همديكر چيده مي‏شوند كه البته رديفهاي بايد از سقف حدود يك متر وار رديف بعدي نيز يك متر فاصله داشته باشد تا عمل تهويه در آنها به راحتي صورت گيرد و بين هر رديف از جعبه‏هاي پرورشي روي هم قرار گرفته نيز بايد ۲۰ الي۲۵ سانتيمتر فاصله باشد تا اجراي اعمال مختلف از قبيل خاك دهي ، آب دادن و برداشت محصول در آنها به راحتي صورت گيرند .

تصویر ۲۶

تصویر ۲۷

تصویر ۲۸

۲۳ ) هدف از خاك دهي روي كمپوست و نقش خاك پوششي را درقارچ دكمه‏اي.

۱ ) خاك پوششي تكيه گاه و لنگرگاه مناسبي را براي استقرار اندامهاي باردهي به وجود مي‏آورد

۲ ) در صورت عدم استفاده از خاك پوششي اندامهاي باردهي تشكيل نشده چرا كه خاك پوششي باعث تحريك ميسليومها شده و توليد اندامهاي باردهي مي‏كندودر صورت تشكيل نيز به علت نبودقدرت استقرار روي بسترافتاده وخشك مي‏شود

۳ ) خاك پوششي رطوبت لازم براي تشكيل و رشد اندامهاي باردهي قارچ را فراهم مي‏آورد .

۴ ) خاك پوششي از تبخير رطوبت بستردر زماني كه وجود آن بسيار حياتي است جلوگيري به عمل مي‏آورد.

۲۴ ) زمان خاك دهي : به تدريج با رشد قارچ در كمپوست بوي مطبوع قارچ فضاي سالن را پرمي‏كند بطوري كه معمولا پس از 15 روز ميسليومهاي قارچ كاملا در كمپوست نفوذ كرده وكلني قارچ به صورت لكه‏اي در سطح بستر مشاهده مي‏شود كه بتدريج به هم متصل شده ويك پوشش سفيد رنگ يكنواختي در سطح بستر تشكيل مي‏شود در اين موقع بايد سطح بستر با خاك پوششي مناسب پوشانده شود خاك پوششي يكي از مراحل اساسي در توليد وپرورش قارچ خوراكي است . خاك پوششي به منظور متوقف كردن رشد رويشي قارچ و وادار كردن ميسليومهاي قارچ به توليد اندامهاي باردهي مورد استفاده قرار مي‏گيرد. خاك پوششي معمولا زماني مصرف مي‏شود كه مرحله پنجه دواني قارچ كامل شده وميسليومها حدود ۸۰% كمپوست را پوشانده باشد و اين مدت زمان بسته به عوامل مختلف از قبيل مقدار بذر مصرفي ، كيفيت بذر مصرفي ، كيفيت كمپوست ، شرايط پرورشي ، فرق ميكند و معمولا اين دوره حدود۱۵ روز طول مي‏كشد كه ريسه‏ها سطح كمپوست را بپوشاند وزمان خاك دهي رسيده باشد .

تصویر ۲۹

25 ) شرايط خاك پوششي كمپوست: براي خاك پوششي بايد از مخلوط خاك سيلت لوم و خاك هوموس به نسبت يك به يك به عنوان يك خاك پوششي مناسب مورد استفاده قرار داد PH خاك پوششي در حدود۸ است واگر خاك پوششي تهيه شده PH اسيدي داشته باشد به آن مقداري سنگ گچ اضافه مي‏كنند خاك پوششي‏اگر به مدت زمان يك الي دو هفته بعد از آماده شدن در محل مخصوص نگهداري شود مقدار PH آن تغيير پيدا خواهد كرد وبه حدود ۵/۷ خواهد رسيد .

براي تهيه خاك پوششي مي‏توان از فرمولهاي ذيل استفاده كرد و خاك پوششي مناسبي را براي سالنها تهيه نمود.

۱ ) خاك رسي لوم + كود گاوي كاملا پوسيده به نسبت يك به يك

۲ ) خاك رسي لوم + كود گاوي كاملا پوسيده + كمپوست مصرف شده ( حداقل دو سال مانده باشد ) به نسبت دو به يك به يك

۳ ) كمپوست مصرف شده + خاك رسي لوم به نسبت يك به چهار

با توجه به اينكه خاك پوششي معمولا به صورت يك لحاف براي سطح بستر عمل مي‏كند و ممكن است باعث افزايش درجه حرارت بستر شود لذا براي جلوگيري از اين امر معمولا قبل از عمليات خاك دهي درجه حرارت بستر را ۴ الي ۵ درجه گاهش مي دهند.

تصویر ۳۰

۲۶) ضد عفوني خاك پوششي يا پاستوريزه كردن خاك پوششي براي از بين بردن عوامل زنده زيان آور مانند حشرات ، قارچها ، نماتودها ، باكتريها و غيره لازم است خاك پوششي استريل شود لذا در مراكزي كه امكان استفاده از بخار آب گرم وجود داشته باشد معمولا خاك پوششي را به مدت ۶ساعت با بخار آب در حرارت۶۰ درجه سانتيگراد پاستوريزه مينمايند و در سطح محدود مي‏توان از فرمالين براي ضد عفوني خاك استفاده كرد كه براي اين منظور خاك پوششي را در لايه اي به قطر ۱۵ سانتيمتر در روي زمين صاف وسيماني پهن نموده و روي آن فرمالين ۴% پاشيده ميشود وسپس لايه دوم و سوم انجام مي‏گيرد و فرمالين پاشي انجام مي‏گيرد سپس بلا فاصله بر روي آن پلاستيك كشيده و بعد از ۲ الي ۳ روز گاز فرمالين كاملا در لايه‏هاي خاك نفوذ كرده و آن را استريل مي‏كند. معمولا براي ضد عفوني يك متر مكعب خاك پوششي حدود ۶۰۰ الي ۷۰۰ ميلي ليتر فرمالين ۳۷ % در ۱۰ ليتر آب نيار است

خاك پوششي كه به وسيله فرمالين ضد عفوني مي‏شود بايد فاقد هر گونه كلوخه بوده و داراي رطوبت مناسب باشد ( نه زياد خشك ونه زياد مرطوب بطوري كه باعث به هم چسبيدن ذرات خاك شود ) در طي مدت زمان استريل كردن درجه حرارت خاك پوششي بايد بين ۱۸ الي ۲۴ درجه سانتيگراد باشد پس از اتمام عمليات استريل و قبل از استفاده خاك پوششي بايد كاملا تهويه شود به گونه اي كه هيچ اثري از گاز فرمالين در آن ديده نشود .

خاك پوششي قبل از استفاده بايد داراي رطوبت مناسب وكافي داشته باشد .وجود رطوبت اضافي در خاك پوششي عمل پخش آن را در سطح بستر را مشكل ساخته وكمبود رطوبت نيز باعث بروز مشكل در مرحله پنجه دواني و نفوذ قارچ در خاك پوششي مي‏شود در صورت خشك بودن خاك لازم است با احتياط كامل آب پاشي روي خاك پوششي صورت گيرد تا شرايط لازم براي رشد قارچ فراهم شود معمولا براي اندازه گيري مقدار رطوبت خاك پوششي قبل از مصرف آن را با دست آزمايش مي‏كنند به اين صورت كه مقداري خاك را بين دو انگشت شصت وسبابه فشار مي‏دهند اگر خاك در اثر فشار دو انگشت به هم چسبد، ولي هيچگونه آبي از آن خارج نشد، رطوبت مناسب است .

خاك پوششي را معمولا به قطر ۴ الي ۵ سانتيمتر بر روي سطح كمپوست قارچ پخش مي‏كنند و بايد از خشك شدن سطح خاك پوششي جلوگيري نمود .

۲۷ ) مراقبتهاي لازم از بستر بعد از خاك دهي :

پس از عمليات خاك دهي بايد شرايط را براي رشد ميسليومهاي قارچ در خاك پوششي فراهم شود و اين شرايط عبارتند از :

۱ )تامين رطوبت داخل سالنهاي پرورشي در حدود 100%

۲ )تهويه هوا سالنها از وجود گاز CO2

۳ ) تنظيم درجه حرارت يك نواخت سالن ها بين ۲۳ الي ۲۵ درجه سانتيگراد

شرايط فوق الذكر بايد تا زماني كه ميسليومهاي قارچ بطور كامل سطح بستر ( خاك پوششي ) را بپوشاند، ادامه پيدا كند . بعد از اين مرحله كه ميسليومها سطح خاك پوششي را پوشاند بايد شرايط را طوري تغيير داد كه قارچ از مرحله رويشي وارد مرحله زايشي ( توليد اندامهاي باردهي) شود .

تصویر ۳۱ و۳۲ جعبه های پر شده از کمپوست تلقیح شده

تصویر ۳۲

۲۸ ) تهويه هواي سالنهاي پرورشي :

توليد محصول قارچ دكمه اي بشدت تحت تاثير شرايط محيطي موجود در سالنهاي اوليه پرورشي قرار دارد بطوري كه تغيير ناگهاني در شرايط سالن پرورش گرههاي در روي ميسليوم قارچ بوجود مي آيد براي اين منظور عمل تهويه با هواي آزاد صورت گرفته و ظرف ۲ روز حرارت سالن را به ۱۶ الي ۱۸ درجه مي رسانند و اولين نشانه هاي تشكيل اندام باردهي با تشكيل ميسليومهاي ضخيم شروع ميشود پس از اين مرحله اندامهاي باردهي شبيه ته سنجاق ظاهر ميشود و اين مرحله ( ته سنجاقي ) معمولا ۲۵ روز بعد از بذر پاشي اتفاق مي‏افتد و در شرايط خنك اين مدت در ۳۵ روز ظاهر ميشود .البته در طول اين مدت بايد رنگ كمپوست قهوه اي روشن باشد و بوي قارچ از آن استشمام شود در غير اين صورت بايد كمپوست را از نظر آلودگي دقيقا مورد بررسي قرار گيرد .

مرحله دكمه‏اي مرحله‏ايي استراحتي است و قارچ ممكن است در اين مرحله براي مدت ۴ الي۶ روز يا بيشتر هيچگونه رشدي نداشته باشد پس از آن رشد سريع كلاهك آغاز مي‏شود چنانكه به هر علتي تهويه زودتر از موعود مقرر صورت گيرد ويا اينكه سطح خاك پوششي بيش از حد خشك باشد اندامهاي باردهي معمولا در حد فاصل خاك وكمپوست تشكيل مي‏شوند در هنگام هوادهي سالنها اگر هواي كافي وارد سالن شود ميزان گاز كربنيك موجود در سالن كاهش مي‏يابد در نتيجه تمامي اندامهاي باردهي قارچ به طور يكنواخت رشد كرده و ميزان محصول افزايش مي‏يابد لذا زمان بيشتري براي برداشت چين اول لازم است و برعكس اگر هوادهي زودتراز موقع مناسب ويا به صورت ناقص انجام شود رشد به صورت يك نواخت نبوده و اندامهاي باردهي در مراحل رشدي مختلف روي سطح بستر مشاهده مي‏شود براي به دست آوردن حداكثر محصول عمل تهويه بايد در تمامي سالنها به صورت يكنواخت صورت گرفته وشرايط محيطي سالنها نيز در تمامي مراحل رشد اندام باردهي كاملا ثابت ويكنواخت نگه داشته شود . بهترين درجه حرارت براي رشد قارچ در اين مرحله ۱۸ است وباكاهش درجه حرارت ميزان رشد قارچ نيز كاهش مي‏يابد بطور كلي حداكثر محصول در درجه حرارت ۱۴ الي ۱۸ درجه شانتيگراد به دست مي‏آيد در اين درجه حرارت اندام باردهي قارچ طي۸ الي ۱۰ روز به حداكثر رشد از نظر وزن واندازه رسيده و آماده برداشت مي‏شود.

۲۹ ) زمان برداشت محصول

برداشت زماني صورت مي‏گيرد كه كلاهك قارچ در حد مطلوب رشد كرده ولي باز نشده باشد يعني تيغه‏هاي زير كلاهك مشخص نباشد ( تصویر ۳۵ ) در اين زمان معمولا سطح كلاهك پهن شده و قطر آن به ۳/۵ الي ۷ سانتيمتر ميرسد. برداشت قارچ بعد از باز شدن چتر قارچ( كلاهك ) ( تصویر ۳۴ ) باعث پايين آمدن كيفيت آن مي‏شود وامكان نگهداري وبازار پسندي آن پايين مي‏آيد.

تصویر ۳۴ تصویر ۳۵

۳۰ ) اصولي كه در موقع برداشت قارچ دكمه‏اي بايد دعايت شود .

با توجه به اينكه قارچ محصول فوق العاده ظريف وحساسي است وپس از برداشت بتدريج كيفيت خود را از دست مي‏دهد لذا برداشت و جابجائي ونگهداري آن بايد با كمال دقت و مراقبت اجرا شود چرا كه وارد شدن هر گونه فشار و ضربه به قارچ باعث قهوه‏اي شدن كلاهك شده و بازار پسندي آن را به شدت كاهش مي‏دهد وبه منظور حفظ كيفيت محصول رعايت موارد ذيل لازم وضروري است .

۱) درهنگام چيدن قارچ بايد توجه داشت كه به كلاهك فشار بيش از حد وترد نشود واز تماس بيش از حد دست به آن نيز خودداري شود.

۲) قارچها در هنگام برداشت مستقيما در ظروف بسته بندي قرار گيرد و از تجمع محصول به صورت توده خودداري شود

۳) قبل‏از برداشت محصول از آبياري بسترخودداري شود زيرا اين عمل باعث پخش ذرات خاك بستر برروي كلاهك قارچ وكثيف شدن آنها مي‏شود .

۳۱ ) روشهاي برداشت قارچ دكمه‏اي :

براي چيدن قارچ دكمه‏اي دو روش وجود دارد الف ) به وسيله دست ابتدا كمي بر روي كلاهك قارچ به سمت بستر فشار داده و سپس به آرامي آن را پيچ مي‏دهند و به طرف بالا مي‏كشند تا از خاك خارج شود چنانچه ذرات خاك وميسليوم به كلاهك چسبيده باشد با يك كارد تيز بريده و كلاهك را تميز مي‏كنند.

ب ) كلاهكهاي رسيده قارچ را با يك كارد تيز وتميز از سطح خاك بريده و جمع آوري مي‏كنند و اگر بقايايي از قارچهاي برداشته شده در كمپوست ( بستر ) باقي مانده باشد بايد حتما آنها را خارج كرده واز محيط دور نمائيم و محل خارج كرده كه گود شده است را با كمپوست تميز پرنمائيم .

تصویر ۳۶ نحوه برداشت قارچ دگمه ای با دست

تصویر ۳۷ نحوه برداشت قارچ دگمه ای وبریدن ته پایه قارچ با چاقو را نشان می دهد

۳۲ ) اصول بسته‏بندي :

با توجه به اينكه قارچ تازه را نمي‏توان بيش از ۴۸ ساعت در شرايط طبيعي نگهداري نمود چرا كه درجه حرارت بالا موجب خشك شدن قارچ و قهوه‏اي شدن بافت قارچ وباز شدن كلاهك و طويل شدن ساقه قارچ و چروكيدگي بافتهاي قارچ ودر آخر احتمال آلودگي پيش خواهد آمد ولي مي‏توان قارچ را در داخل يخچال با دماي ۴ درجه سانتيگرادبه مدت ۶ الي ۷ روز نگهداري نمود لذا جهت كاهش دادن ميزان خسارت وارده قارچ‏ها را بلافاصل بعد از برداشت در ظروف يك بار مصرف پلاستيكي با حجم 200 و400 و1000 گرمي بسته بندي كرده و سطح بسته را بوسيله يك لايه سيلوفن پوشش مي‏دهندو به بارار عرضه مي‏كنند

تصویر ۳۸ ) بسته بندی وآماده ارسال قارچ به سایر نقاط

تصویر۳۹) انتقال جعبه های حامل قارچ از سرد خانه کارخانه به بازار فروش

۳۳ ) روش‏هاي تبديل و نگهداري قارچهاي دكمه‏اي

همانطوري كه در بخشهاي قبلي متذكر شديم قارچ محصولي است كه خيلي زود فاسد مي‏شود لذا براي نگهداري آن بعد از برداشت بايد تدابري انديشيد كه مدت زمان نگهداري آن را افزايش داد وامروزه در مورد نگهداري قارچ با توجه به ارزش غذائي كه دارد روشهاي مختلفي ابدا شده است كه در ذيل به چند مورد آنها اشاره مي‏كنيم .

A ) خشك كردن B) منجمد كردن C )نگهداري در مايعات ( D كنسرو كردن

الف ) خشك‏كردن: قارچ بسادگي امكان‏پذير است دركارخانجات قارچ خشك‏كني معمولا قارچ را در يك رديف برروي سينيهاي بزرگ پهن كرده وبراي چند ساعت آنها را در معرض هوا ي ۵۵ الي ۶۰ درجه قرارمي‏دهند وبه اين ترتيب رطوبت قارچ تا ۱۲ درصد كاهش مي‏يابدپس‏از اينكه قارچ خشك شد دربسته‏هاي غيرقابل نفوذ به هوا بسته‏بندي كرده ودر جاي خنك و خشك نگهداري مي‏كنند واين قارچ براي مدت يكسال قابل نگهداري است.

ب ) منجمد كردن : منجمد كردن قارچ يكي ديگر از روشهاي نگهداري قارچ مي‏باشد و براي اين كار قارچها را بعد از برداشت ابتدا تميز شسته ودربسته‏هاي مربوطه قرار مي‏دهند و بسته بندي مي‏نمايند وبعد بسته‏ها را وارد ازت مايع ۱۲۰ درجه سانتيگرادكرده و حدود۶ دقيقه درداخل ازت نگه مي‏دارند بعد از زمان فوق از ازت خارج كرده وداخل فريزويا اطاقكهائي كه دماي داخل آنها ۲۵ درجه است قرار داده وتازمان عرضه واستفاده بسته‏ها در آنجا باقي مي‏ماند .

ج ) نگهداري در مايعات : براي اين منظور در بعضي كارخانجات اقدام به نگهداري قارچ در داخل مايعات همانند خيار شور وساير محصولات مي‏كنند كه محلول آن داراي تركيبات بخصوصي با غلظت متفاوت وبدين ترتيب قارچ تا مدت ۲۰ الي ۲۵ روز در درجه حرارت ۲۱ الي ۲۸ درجه نگهداري كرد بدون اينكه هيچگونه تغييري در آن به وجود آيد .

د) كنسرو كردن قارچ : اين روش نگهداري قارچ هم كه به تازگي ابداع شده است ويكي از موفق‏ترين روشهاي نگهداري قارچ مي‏باشد كه خود داراي مراحل مختلفي مي‏باشد .

قارچ ثناء آمادگی خود را جهت برگراری کلاسهای تئوری وعملی آشنائی با اصول تولید وپرورش قارچهای صدفی و دکمه ای در تمام ادارات . سازمانها . کارخانجات ، مدارس و دانشگاههای سراسر کشور اعلام میدارد لطفا با ما به روشهای ذکر شده در پلهای ارتباطی با ما در ارتباط باشید.

(( موفقیت هر ایران در هر نقطه دنیا ودر هر زمینه‏ای آرزوی ماست ))

** موفق و سر بلند باشید **

تقاضامندیم با ابراز نظرات وپیشنهادات سازنده خود ما را در جهت ارائه هر چه بهتر خدماتمان به شما هموطنان عزیز یاری نمائید .